Türkiye’de yenilenebilir enerji yatırımları, hem şebekedeki tıkanıklıklar hem de enerji arz güvenliği hedefleri nedeniyle yeniden hız kazanmış durumda. Yetkililerin açıkladığı planlar ve sektörden gelen son değerlendirmeler, enerji üretimi tarafında yeni kapasitenin büyük ölçüde güneş ve rüzgârla geleceğine işaret ediyor. Temmuz 2025 itibarıyla Türkiye’nin toplam elektrik kurulu gücü 120 bin megavata ulaştı; bir önceki aya göre 600 megavat, geçen yılın aynı dönemine göre 6 bin 700 megavat artış kaydedildi. Bu artışın yüzde 90’dan fazlasının yenilenebilir kaynaklardan geldiği bilgisi, dönüşümün yönünü netleştiriyor.
Ancak büyüme iştahının önünde pratik bir engel var: şebeke bağlantı kapasitesi. Sektör temsilcileri, özellikle lisanssız güneş projelerinde başvuruların önemli bölümünün kapasite kısıtları nedeniyle geri döndüğünü vurguluyor. Bu tablo, kapasite artırımı hedefinin yalnızca yeni santral kurmakla değil, iletim ve dağıtım altyapısını güçlendirmekle ve hibrit modelleri devreye almakla mümkün olacağını gösteriyor. Tartışmanın odağında ise aynı anda sürdürülebilirlik, çevre dostu üretim ve maliyetlerin orta vadede düşmesi beklentisi yer alıyor.
Türkiye’nin elektrik kurulu gücünde yenilenebilir ağırlığı ve 120 bin MW eşiği
Temmuz 2025 verileri, elektrik üretimi kapasitesinde tarihi bir seviyeye işaret ederken, artışın kompozisyonu da dikkat çekiyor. Kurulu gücün 120 bin MW bandını aşması, son yıllarda hızlanan güneş ve rüzgâr yatırımlarının birikimli etkisini yansıtıyor. Sektörde bu eşiğin, yeni proje stokunun büyüklüğünü ve şebeke planlamasının önemini daha görünür kıldığı ifade ediliyor.
Ruha Grup Yönetim Kurulu Başkanı İsa İshakoğlu, üretim profillerine dair teknik bir çerçeve çiziyor: güneş enerjisi santrallerinde ortalama kapasite faktörünün yüzde 20, rüzgar enerjisi santrallerinde ise yüzde 35 seviyelerinde seyrettiğini belirtiyor. Bu tür oranlar, yıl içindeki değişken üretimi yönetebilmek için şebeke esnekliği ve depolama yatırımlarının neden gündemin üst sıralarında yer aldığını açıklıyor.
Şebeke kapasitesi darboğazı hibrit santraller ve depolamayı öne çıkarıyor
Lisanssız projelerde bağlantı başvurularının reddedilmesi, yatırımcı için yalnızca gecikme anlamına gelmiyor; aynı zamanda daha karma bir tasarım ihtiyacını da doğuruyor. İshakoğlu’nun işaret ettiği yaklaşım, mevcut rüzgar enerjisi ve hidroelektrik tesislerine eklenecek güneş üniteleriyle hibrit üretimin artırılması. Bu sayede, yeni iletim yatırımı beklenmeden belirli bir ölçekte ek üretim devreye alınabiliyor.
Benzer şekilde, çatı uygulamaları ve elektrik depolama çözümlerinin yaygınlaşması, tüketimin yoğun olduğu saatlerle üretimin çakışmadığı dönemlerde sistemin yükünü azaltmayı hedefliyor. Devlet desteğiyle kurulacak mekanizmalar sayesinde, üretilen ve depolanan elektriğin doğrudan evsel tüketimde kullanılmasının yeni bir denge yaratabileceği dile getiriliyor. Bu yaklaşımın, altyapı bütçesinin farklı alanlara yönlendirilebilmesi açısından da önem taşıdığı belirtiliyor.
Bu tartışmaların zemini, kamu tarafında da altyapı başlığını öne çıkarıyor. Enerji yatırımları gündemine ilişkin ayrıntılar, Türkiye enerji yatırımları dosyasında da şebeke güçlendirme ve yeni kapasite hedefleriyle birlikte ele alınıyor. Yatırımların hızlanması, yalnızca yeni santral kurulumunu değil; bağlantı, dengeleme ve sistem güvenliği adımlarını da zorunlu kılıyor.
OVP ve küresel eğilimler enerji politikası kararlarını şekillendiriyor
2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’dan yapılan derlemeye göre, enerji politikası ekseninde yenilenebilir kaynaklardan üretimin artırılması ve ithal kaynak bağımlılığının azaltılması hedefleniyor. Bu çerçevede, yerli ürün kullanımı şartı içerecek şekilde YEKA projelerinin hayata geçirilmesi öngörülüyor. Programda ayrıca, deniz üstü rüzgâr potansiyelinin değerlendirilmesine dönük çalışmalar ile kesintili üretimin izlenmesi ve tahmini için sistemlerin geliştirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması gibi başlıklar yer alıyor.
Şebeke tarafında ise daha geniş bir açılım dikkat çekiyor: iletim ve dağıtım altyapısının yeni teknolojilerle güçlendirilmesi ve komşu ülkelerle yeni elektrik hatlarının tesis edilmesi. İshakoğlu, TEİAŞ’ın önümüzdeki 10 yılda 20 milyar ABD doları tutarında altyapı yatırımı planladığını aktarırken, Türkiye’de 2025 için 42 milyar TL düzeyinde elektrik altyapısı yatırım planına da işaret ediyor. TEİAŞ’ın 75 bin kilometrelik iletim hattını 90 bin kilometreye çıkarma hedefi, enerji ticareti başlığını da yeniden gündeme taşıyor.
Küresel yatırım eğilimleri de bu yönelimi destekliyor. BloombergNEF’in “Energy Transition Investment Trends 2025” raporunda, 2024’te dünyada şebeke yatırımlarının 390 milyar ABD dolarına, elektrik depolama yatırımlarının ise 54 milyar ABD dolarına ulaştığı belirtiliyor. Aynı zamanda, BloombergNEF’in öngörülerine göre 2035’e kadar yenilenebilir kaynaklardan elektrik maliyetlerinin yüzde 22 ila 49 arasında gerilemesi bekleniyor; bu da yeni projelerin finansmanında risk algısını değiştirebilecek bir parametre olarak izleniyor.
Avrupa cephesinde ise dağıtım şebekelerine yapılması gereken yatırımların planlanan seviyenin gerisinde kaldığına dair uyarılar, Türkiye’nin altyapı hamlesinin sınır ötesi etkilerine işaret ediyor. Eurelectric Genel Sekreteri Kristian Ruby’nin bu açığa dikkat çeken değerlendirmeleri, bölgesel entegrasyonun yalnızca üretim artışıyla değil, bağlantı kapasitesi ve esneklik yatırımlarıyla mümkün olduğunu hatırlatıyor. Bu noktada, enerji dönüşümüne odaklanan daha geniş çerçeveye kamudaki yatırım planları ve hedefler de yön veriyor.
